Archiwum

Tag Archives: krajobraz

El Helicoide w Caracas, Wenezuela – widok z Google Earth

Górę w centrum Caracas potraktowano jak uszkodzony ząb i nałożono na nią koronę w postaci budynku. Aby łatwo było wjechać na nią samochodem zastosowano helikoidę – inaczej gwint śrubowy. Droga wzdłuż której zlokalizowano sklepy pnie się na szczyt pod nachyleniem 2,5% i ma długość ponad 6 kilometrów.

El Helicoide w Caracas, Wenezuela – proj. J. R. Gutierrez 1955

Zmodyfikowana góra, źródło: venezuelaoctavaisla.wordpress.com

Projekt Jorge Romero Gutierreza powstał w 1955 i miał mieścić punkty handlowe, hotel, kluby i pałac rozrywki. Miał być nowym symbolem Caracas i celem wycieczek, ale prezydent, który zainicjował budowę, został wkrótce obalony. Nie pomogło wystawienie projektu w MoMA w Nowym Jorku w 1965 – budynek mimo poruszenia jakie wywoływał nie został ukończony, cierpiał podczas konfliktów wewnętrznych, dziś nadal nie funkcjonuje zgodnie z przeznaczeniem i jest częściowo zajęty przez sektor zbrojeniowy.

El Helicoide w Caracas, Wenezuela – proj. J. R. Gutierrez 1955

Reklamy

Dzika łąka z pozostałościami po budowie - Gdańsk-Oliwa lata 70.

Czasami trudno nam dziś zrozumieć niechęć do architektury PRL. Budowano wtedy przecież dobre, oszczędne w formie, racjonalne obiekty. Wbrew pozorom, problem nie zawsze tkwi w samej architekturze, ani nawet w jej niechlujnym wykonaniu.

Kilka lat temu wydano mini album pt. Pogoda ładna Mikołaja Długosza. Tam opublikowano widokówki z lat 60. i 70. Niby wszystko jest ok. Ale po przybliżeniu okazuje się, że to tylko pozory. Krzywe chodniki, pijacy śpiący na ławkach, śmieci na trawnikach. Przestrzeń należąca do wszystkich, to przestrzeń niczyja. W Amatorze Krzysztofa Kieślowskiego jest scena, w której Filip Mosz na jednym ujęciu filmuje odnowiony front kamienicy i niewyremontowany tył budynku wraz z zapuszczonym dziedzińcem. Fasadowość była jedną z cech tamtego systemu.

Śmietniki pod ścianą szczytową gmachu urzędu w Wołominie

Filip filmuje tył kamienicy - Amator, reż. K. Kieślowski 1979

Wydaje się, że to otoczenie architektury PRL decydowało w dużym stopniu o jej odbiorze. Kiedy przyjrzeć się fotografiom z lat 70. widać, że nowe budynki były wyspami ładu w morzu niechlujstwa. Dokoła nieskoszona trawa, zasieki, pozostawione i zarośnięte chwastami materiały budowlane, zaniedbane place i samochody stojące gdzie popadnie.

Oddany do użytku zespół uniwersytecki w Toruniu 1975

Długa tradycja parkowania pod samym wejściem na chodniku - lata 70.

Ciężar tych wszystkich problemów ponosi dziś architektura. Nikt nie krytykuje niezagospodarowanych pól przed budynkami, które miały być skwerami. Zapomina się o idei tzw. zieleni izolacyjnej, której hektary oddzielały budynki od siebie. Wreszcie mało kto pamięta o przerośniętej infrastrukturze drogowej i połaciach płyt betonowych i chodnikowych tworzących dziwaczne place bez funkcji. Albo o dzikich łąkach pozostawionych na osiedlach jako rezerwa pod przyszłą zabudowę.

Mała architektura

Wartburg stoi na trawniku - dokoła morze płytek chodnikowych

Istniały wtedy wprawdzie pojęcia małej architektury i projektowania zieleni, rzadko jednak była mowa o spójnym krajobrazie. Z jednej strony architekci myśleli o rzeźbach miejskich jako urozmaiceniu przestrzeni, z drugiej stały one na dzikich trawnikach. Małe elementy takie jak opony traktorów czy prefabrykaty żelbetowe wypełnione ziemią były substytutem projektów krajobrazowych z prawdziwego zdarzenia. Obraz dopełniały stalowe kosze na śmieci przypominające wiadra czy byle jakie standardowe ławki. Co z tego, że budynki były czasami w porządku, skoro tkwiły w z góry przegranym otoczeniu.

Nowy budynek - płytki, chwasty i smoła na cegle - Gdańsk-Oliwa

Przed budynkiem pole trawy, po prawej zasieki - Stara Wieś

Zdjęcia pochodzą z Architektury rocznik 1975.

Kiedy Armia Amerykańska wycofała się z terenów Niemiec Zachodnich pozostawiła po sobie (podobnie jak Armia Czerwona w Europie Centralnej) bezużyteczne zabudowania i infrastrukturę wojskową. We Frankfurcie nad Menem było to lotnisko im. Maurice Rosa (generała US Army z czasów II Wojny Światowej), które zostało wkrótce zaadaptowane na tereny rekreacyjne. Architekci krajobrazu z biura GTL zachowali pas startowy i zaadaptowali budynki do funkcji kulturalnych, a część z bezużytecznych betonowych placów zostało rozkruszonych i użytych ponownie do stworzenia nowej topografii i wypełnienia gabionów. Jest to dziś popularne miejsce chętnie odwiedzane przez mieszkańców miasta, przede wszystkim wrotkarzy.

Zdjęcie lotniska z czasów Zimnej Wojny

Ponieważ budynki nie kojarzyły się z lotniskiem wojskowym, architekci pomalowali je w khaki, a wieżę kontrolną w szachownicę. Problem w tym, że gdy lotnisko działało, hale były białe, a wieża czerwona.

Płyta lotniska dzisiaj

Pozostałości po heliporcie

Hala w nowej kolorystyce wojskowej i z nową identyfikacją

We Włoszech jest wojna. Chłopaki z przedmieść muszą zostawić konsole do gier i szukać roboty. Gipi w komiksie Notatki do opowieści wojennej uniknął przedstawiania ruchów wojsk i rysowania maszyn. Skupił się na 3 kumplach, podróżujących pieszo przez wyludnione krajobrazy, gdzie zwykłe miejsca wydają się tajemnicze.

Notatki do opowieści wojennej - Gipi

Notatki do opowieści wojennej - Gipi

Gipi, Notes for a War Story, First Second 2007

Sol Lewitt skomponował swoją biografię ze zdjęć otaczających go obiektów. Następnie uporządkował je w kwadratowej siatce na stronach kwadratowej książki. Dzięki takiemu ułożeniu uniknął hierarchii wśród zdjęć i dodatkowych znaczeń narzucanych przez grafikę. Chodziło o skupienie się na sfotografowanych przedmiotach, tak samo na nożyczkach jak i na proszku do prania, na starych i nowych, tymczasowych i trwałych.

Sol Lewitt - Autobiography 1980

Sol Lewitt – Autobiography 1980

Sol Lewitt From Monteluco to Spoleto 1976

Sol Lewitt From Monteluco to Spoleto 1976

Podobny krok w architektonicznej skali wykonał Sep Ruf. Akademia Sztuk Pięknych w Norymberdze jest otoczona przez park. Architekt zaprojektował neutralną siatkę, która stała się tłem dla natury i ramą dla aktywności artystycznych.

Sep Ruf - Akademia Sztuk Pięknych w Norymberdze 1954

Sep Ruf – Akademia Sztuk Pięknych w Norymberdze 1954

Sep Ruf - Akademia Sztuk Pięknych w Norymberdze 1954

Sep Ruf – Akademia Sztuk Pięknych w Norymberdze 1954

Sep Ruf - Akademia Sztuk Pięknych w Norymberdze 1954

Sep Ruf – Akademia Sztuk Pięknych w Norymberdze 1954