Archiwum

Monthly Archives: Grudzień 2014

Atomowe Miasto, fotomontaż (nie)pokoje.

Atomowe Miasto, fotomontaż (nie)pokoje.

Po II Wojnie Światowej, na początku Zimnej Wojny świat ogarnął strach przed bombą jądrową. Choć to Amerykanie zrzucili 2 atomówki na Japonię, właśnie w USA powstawały  najbardziej spektakularne projekty anty-atomowe. Jednym z nich było żelbetowe miasto podziemne, które zaoferowała Nowemu Jorkowi firma zajmująca się wykopami (por. wpis Miasto X). Jednak ucieczka pod ziemię nikogo nie satysfakcjonowała i była oczywiście mało opłacalna. Dlatego w 1948 powstała koncepcja Miasta Atomowego, która pozwalała na pozostanie na powierzchni ziemi. Zaprojektowali je architekt i urbanista Henry S. Churchill – projektant wielu podmiejskich osiedli w USA, współtwórca Greenbelt Communities – oraz konstruktor Fred Severud – m.in. współautor książki pt. Przetrwanie bomby i ty (The Bomb Survival and You).

ac05

Miasto Atomowe, proj. Henry S. Churchill i Fred Severud, 1948.

Miasto Atomowe, proj. Henry S. Churchill i Fred Severud, 1948.

Miasto Atomowe, proj. Henry S. Churchill i Fred Severud, 1948.

Miasto Atomowe podzielone jest na dzielnice – komórki, przeznaczone dla 600-800 rodzin. Każda z komórek oddzielona jest żelbetową strukturą o przekroju eliptycznym, a na połączeniach siatki zaprojektowano także monolityczne wieże. Budynki miałby funkcjonować jako schrony i magazyny mieszczące urządzenia umożliwiające przetrwanie.  Dzięki żelbetowym fortyfikacjom oddziaływanie bomby byłoby teoretycznie ograniczone do jednej komórki. Jak wyglądałyby amerykańskie podmiejskie domki na tle obłych betonowych  wież i kadłubów (ponad 20m wysokości i 400 m długości)? Szkoda zostawić to wyobraźni…

ac01

Atomowe Miasto, fotomontaż (nie)pokoje.

Atomowe Miasto, fotomontaż (nie)pokoje

Atomowe Miasto, fotomontaż (nie)pokoje.

Reklamy

Latająca forteca B17 z wieżyczką dziobową z Plexiglasu, 1943.

Znowu o wojnie, ale w atmosferze wydarzeń na około szwedzkim niebie, może i całkiem na czasie. Plastik – choć istniał na rynku od lat 30. XX w. – został spopularyzowany przez II Wojnę Światową. Twardy, przezroczysty i lekki materiał był stosowany jako osłona kokpitów myśliwców, wieżyczek strzelniczych bombowców i kabin nawigatorów. Popularne do dziś określenie Plexiglas to nazwa handlowa produktu amerykańskiej  firmy Rohm & Haas Co., która produkowała sprzęt militarny.

A222

Przesuwne okna z plastiku, badanie W. Gropiusa, ok. 1947.

Po wojnie szkoda było nie wykorzystać dobrego produktu. Firma Rohm & Haas zatrudniła więc znanego architekta – doktora Waltera Gropiusa z Niemiec, który  wraz ze studentami Yale i Harvardu wypracował nowe „pokojowe” zastosowania plastiku w budownictwie: ścianki działowe, drzwi przesuwne, naświetla, świetliki, zadaszenia, panele wystawiennicze. Warto przypomnieć, że Gropius jeszcze w latach 40. był zwolennikiem haseł nazistowskiej propagandy (por. wpis List do Goebbelsa). Choć może nie jest to jeszcze zbrodnia, to na pewno kojarzy się z amerykańską operacją Paperclip (Spinacz) i rzuca światło na niejednoznaczną sytuację moralną powojennych architektów, ich zleceniodawców i studentów.

A111

Kolorowe ścianki działowe z plastiku, badanie W. Gropiusa, ok. 1947.

Reklamy w Architectural Forum 1943 – bez komentarza.

Reklama producenta okien i innych produktów budowlanych Fenstera:

Zlecenia dla architektów NATYCHMIAST. W swych reklamach  my z firmy Fenstera prosimy biznesmenów z całego kraju, aby NATYCHMIAST zatrudnili dostępnych architektów Ameryki do opracowywania planów przyszłości.

Fenstera, 1943.

Fenstera, Architectural Forum 1943.

Reklama firmy Westinghouse – Klimatyzacja:

Test lotu OK – to ostatnie z 10,000 OK wymaganych przy każdym bombowcu Liberator B-24 zbudowanym w wielkiej fabryce Forda Willow Run. Części samolotów sprawdzane są w klimatyzowanych pomieszczeniach zapobiegających różnicom temperatur i korozji spowodowanej przez wzrost wilgotności. Po Zwycięstwie, Westinghouse dostarczy tysiące codziennych produktów.

af19434

Westinghouse, Architectural Forum 1943.

 

Reklama firmy Formica Insulation Co. :

Wiele firm odkłada budowę nowych budynków na czas po Zwycięstwie. Część z tych planów zatrzymuje się na etapie projektów i specyfikacji, tak aby zachować miejsca pracy do czasu, aż nasi chłopcy wrócą do domu. Jeśli przygotowujecie projekty, wiedzcie, że Formica umożliwia uzyskanie wspaniałych efektów…

af19433

Formica, Architectural Forum 1943.

 

Reklama firmy Republic – producenta wyrobów ze stali:

Architekci i inżynierowie mają przed sobą wielką pracę. Będą potrzebne nowe super-autostrady, na wiaduktach, ekspresowe, z wydzielonymi pasami ruchu. Wy, którzy rysujecie i będziecie realizować te projekty, macie do wyboru wiele materiałów o różnych właściwościach. Między nimi jest STAL…

Republic, 1943.

Republic, Architectural Forum 1943.