Archiwum

Monthly Archives: Lipiec 2011

Wioska Rapide Balnc powstała w 1934 obok nowo zbudowanej tamy i elektrowni o tej samej nazwie. Mieszkańcy zadomowili się tu i prowadzili ustatkowane życie wśród natury. W 1963 znacjonalizowano przemysł energetyczny w Quebeku i zamknięto elektrownię. Razem z miasteczkiem, z którego mieszkańcy musieli się wyprowadzić. Pascal Blanchet w swoim komiksie stylizowanym graficznie na lata 50. przedstawił problematykę jednej z popularnych w Kanadzie wiosek budowanych przy zakładach przemysłowych opartych na zasobach naturalnych.

Pascal Blanchet - Chcę wioskę! Rzuty, przekroje, elewacje na 8 rano!

Pascal Blanchet - Noc minęła

Pascal Blanchet - idylliczne Rapide Blanc

Reklamy

W lutym 1956 Nikita Chruszczow wyparł się ideologii stalinowskiej. W Polsce nastąpiła odwilż. Pojawiły się nowe formy w architekturze, nowa sztuka, magazyny, filmy. Niektóre z nich były odważną krytyką stanu państwa w 11 lat po wojnie.

Nikita Chruszczow przemawia 1956

W dokumencie Miasto na Wyspach z 1958 autorzy przedstawili obraz Warszawy bez cienia propagandy. Zauważyli, że większość nowej zabudowy powstaje poza centrum, które wciąż świeci pustkami i nie ma powodu tam przebywać. Było to jedno z celowych działań komunistów wymierzonych w więzy społeczne. Chodziło o rozbicie wymiany intelektualnej, która mogła mieć miejsce w przestrzeniach publicznych zdrowego centrum. Od czasu rewolucji sowieci doskonale zdawali sobie sprawę z mocy ulic, które – przy pomocy modernistów – niemal udało im się wymazać.

Miasto na wyspach 1958

Miasto na wyspach 1958 - w tle pałac kultury

Miasto na wyspach 1958 - centrum

Mieszkańcy nowych bloków w latach 80. mieli kilka możliwości spędzania wolnego czasu wokół domów. Mieli do dyspozycji dzikie łąki, albo asfaltowe ścieżki. Poniższe zdjęcia to tła niedzielnych spacerów. Zobacz też wpisy Koc i Krowa.

Lata 80.

Lata 80.

Lata 80.

Lata 80.

W okolicy Żagania naziści więzili amerykańskich i brytyjskich żołnierzy, którzy cały czas próbowali stamtąd zwiać. Najbardziej brawurowy plan to ucieczka 200 mężczyzn jednocześnie w 3 tunelach. Wiosną 1944 udało się ukończyć tylko jeden z nich, przez który przedostało się 80 ludzi. Do Wielkiej Brytanii dotarło tylko 3. W 1962 Amerykanie nakręcili o tym film z udziałem Steve McQueena.

Steve McQueen w Wielkiej ucieczce

Muzeum Martyrologii Alianckich Jeńców powstało w 1971 na miejscu stalagu. Budynek wycofany jest z linii ulicy. Prowadzą do niego 2 betonowe drogi, okalając obiekt w głębi działki. Szpalery drzew odzwierciedlone są w rytmie słupów i belek konstrukcyjnych, wyeksponowanych na zewnątrz.

Droga do muzeum

Muzeum Martyrologi Jeńców Alianckich 1971

Muzeum Martyrologi Jeńców Alianckich 1971

Bracia Goodman byli amerykańskimi Żydami. Paul ujawnił swój biseksualizm już w latach 40. XX w. Percival wyznał, że jest agnostykiem nawróconym przez Hitlera. W 1947 razem wydali książkę pt. Communitas – środki utrzymania i sposób życia. Wyjaśniali w niej jak budować miasta w USA. Napisali ją tuż po tym jak ich armia zrzuciła dwie atomówki na Japonię. Dla humanistów atak ten musiał być równie wstrząsający jak ujawnienie prawdy o ostatecznym rozwiązaniu. Co więc spowodowało, że bracia napisali książkę o urbanistyce w takim czasie?

Hiroszima 1945

Ich miasto miało plan koła. Mogło być zainspirowane wizjami Ebenezera Howarda. Albo symbolicznym rzutem kibuca, jak ten w północnym Izraelu zaprojektowany przez Richarda Kaufmana. Albo miastami obronnymi z Renesansu. Albo zdjęciami zniszczonych Hiroszimy i Nagasaki, które publikowane były z nałożonym wykresem eksplozji.

Communitas z lotu ptaka

W wyniku nawrócenia Percival przez resztę życia projektował synagogi. Paul figurował w aktach CIA jako wywrotowy homoseksualista. Mieli powody by być wściekli. Napisali jednak: Ta książka nie jest aktem oskarżenia amerykańskich zwyczajów, ale poszukiwaniem możliwości ich oczyszczenia i rozwinięcia. A potem: Choć to zagmatwane, jest to mieszanka sprzecznych motywów, generalnie jednak spójnych. Czy jednym z motywów mogła być złość?

Perspektywa wnętrza domu towarowego

Sercem miasta miał być wielki dom towarowy. Obiekt o promieniu 1 mili miał niekończące się okno wystawowe. Ich teoria opierała się na wizji społeczeństwa o nieustającym łaknieniu. Pisali wprost: uczucie braterstwa i ambicji – nie mówiąc już o pożądaniu seksualnym –  czynią kupowanie imperatywem. Mając na względzie wydarzenia w Azji i Europie, trudno pojąć ich projekt jako otwartą akceptację celów cywilizacji.  Czym więc mogło być to miasto?

Dziwna inspiracja dla projektu urbanistycznego

Koncepcyjny plan koła jest podobny do wykresów eksplozji atomowych. Czyżby było to miasto, które łatwo wysadzić? Idealny cel militarny, jako przeciwieństwo renesansowych twierdz? Ile ofiar było by więc potrzeba? Może 5 do 6 milionów – tyle co Holocaust? Cóż, jest to populacja, dla której zaprojektowano Communitas.

Był rok 1986. Kościół w mojej parafii był szarym barakiem. Posadzka wykonana była z chodnikowych płytek, ławki nie miały oparć ani klęczników, okna były zaadaptowane z bloków mieszkalnych. W kilkanaście lat potem budynek ustąpił miejsca dużo większej świątyni, która paradoksalnie nigdy nie przyjęła takich tłumów jak stary barak.

W latach 80. Kościół był mocny jak nigdy dotąd i potem. Świątynie były miejscami niezależnych dyskusji, spotkań i wykładów. Tam wystawiano awangardową sztukę i odbywały się projekcje filmów. Nie dziwi więc zapał hierarchów do rozbudowy. Co więcej ograniczenia budownictwa socjalistycznego nie dotyczyły kościołów. Architekci i księża mogli więc spełnić swoje ambicje.

Nowe, zwykle pompatyczne, kościoły powstawały przy pomocy wolontariuszy. Mój wujek podjeżdżał na budowę Świętego Ducha po pracy swoją piaskową Skodą 120L. Tam pomagał układać instalację elektryczną.

Postmodernistyczne twory wyrastały zwykle na osiedlach prefabrykowanych bloków, jako kontra dla szarych pudełek. Dziś, w czasie zwątpienia w Kościół w obliczu antysemickich, rasistowskich i pedofilskich incydentów, budynki świecą pustkami. Szkoda, że hierarchowie nie zostali przy barakach.

Kościół Świętego Ducha

Stefan Muller - Kościół Stanisława Kostki

Kościół Opatrzności Bożej

Sol Lewitt skomponował swoją biografię ze zdjęć otaczających go obiektów. Następnie uporządkował je w kwadratowej siatce na stronach kwadratowej książki. Dzięki takiemu ułożeniu uniknął hierarchii wśród zdjęć i dodatkowych znaczeń narzucanych przez grafikę. Chodziło o skupienie się na sfotografowanych przedmiotach, tak samo na nożyczkach jak i na proszku do prania, na starych i nowych, tymczasowych i trwałych.

Sol Lewitt - Autobiography 1980

Sol Lewitt – Autobiography 1980

Sol Lewitt From Monteluco to Spoleto 1976

Sol Lewitt From Monteluco to Spoleto 1976

Podobny krok w architektonicznej skali wykonał Sep Ruf. Akademia Sztuk Pięknych w Norymberdze jest otoczona przez park. Architekt zaprojektował neutralną siatkę, która stała się tłem dla natury i ramą dla aktywności artystycznych.

Sep Ruf - Akademia Sztuk Pięknych w Norymberdze 1954

Sep Ruf – Akademia Sztuk Pięknych w Norymberdze 1954

Sep Ruf - Akademia Sztuk Pięknych w Norymberdze 1954

Sep Ruf – Akademia Sztuk Pięknych w Norymberdze 1954

Sep Ruf - Akademia Sztuk Pięknych w Norymberdze 1954

Sep Ruf – Akademia Sztuk Pięknych w Norymberdze 1954